pennrann verb 53
Degemer » Articles » Anv »Skoueraat
(53 skouer)dalit amañ div frazenn tennet eus "yezhadur bras ar brezhoneg" F Kervella.“E pep verb e kaver ul lodenn a chom digemm pe dost hag un dibenn a zo a-walc'h ganti evit reiñ da anaout an doare, an amzer, ar gour hag an niver.” “ ar silabenn digemm “kan” eo PENNRANN ar verb “kanañ” Perak am eus dastumet frazennoù war an dra-ze ? Evit reiñ da anaout lod eus ar pennrannoù, gwelet penaos e vezont implijet ( gwech evit un ober: “ober ur skrab” , gwech evit ur stad “ un torr en doa en e vreac'h kleiz ) Ma ne vez ket gouezet e c'heller implij ar pennrannoù, ez aio an dra-ze da goll. Traoù damheñvel a zo e galleg: la tonte de l'herbe, une coupe de cheveux... Gouzout a c'heller implij an traoù se a c'hell bezañ un aezamantig en hor yezh.
Met an darvoud a lakae ar muiañ fiñv er vro e miz Gouere a oa “Foar ar Merzher” e Landerne.
Ne c’hellont ober ket c’hoazh ober kalz a fiñv rak strapennet int ha strapennet berr.
Aes eo kompren, rak muioc’h a fiñv a veze sur e Gwipavaz eget ne c’helle bezañ en hor parrez-ni rak e Gwipavaz en em zastume ur bern tud o tont eus Brest pe eus a lec’h all.
Evitañ da vezañ kozh ha tort, ez oa fiñv ennañ.
Ar foenneg dourenneg-se ne ziwan enni nemet broenn hag elestr, hag he geot ne dalvez nag an troc’h nag an doug.
Un troc’h a vez great d’ar gwez a-dreuz ar pluskenn ( kemmadur ebet ? ) betek ar c’hoad.
an dra-ze a zo war an doare da dennañ rousin dac’h ar gwez.
Re verr en holl ho peus trouc’het va bleo din.
Re verr ? Mat, M’ho peus c’hoant e rin un trouc’h all dezho.
Ne lare ket he doa un troc’h en he breac’h hag un all en he gar.
Alan a grogas er podad chistr, a reas ur jach warnañ…
Ne oue ket pell e teuas da skuizhañ hag e reas ur chach.
ar bleiz a zo o pesketa, war ul lenn skournet, sachañ a ra war e lost met paket eo er skourn…
( ur c’hozh kazeg kozh )
Ken fall da labourat ma ne rea ket ur jach er parkeier.
Ar re yaouank… … a zo chach warno a-gleiz hag a-zehoù.
ar re yaouank a zo klask warno .
Ur javedad pe zaou, distaget e doare eus kostez borledenn ar vatezh vihan, a reas da houmañ ober ur stouig eus ar c’haerrañ dirak an itron vraz.
Ar c’henwerzh a gendalc’h da vezañ dister, n’eus ket a bren, ha dre-ze, penaos e vo gwerzh.
Ul lac’h eo mont da labourat da bark Bodonn ( ul lev dac’h ar gear )
ul lazh eo.
… panefe Nikolas, sae al letanant a vije bet great ur rog enni c’hoazh ouzhpenn ar re a ioa bet great gant ar c’heuneut er c’hoad.
Hogen an anzao-se a roas kalon d’an den yaouank.
Edon o tiskenn ar streat zoun, d’an daoulamm ruz, pa glevis ur strak, ha d’an ampoent e santis va azen o puchat dindannon, torret e livenn gein.
Mard eus, e mesk ar veleien, hiniennoù hag a vez ganto re a fich…
( beleien troet un tammig re war an dilhad kaer )
Pa vezen re skuizh ez aen da ober ur gourvez…
Den an digoadenn a guitaas ar poull hag a eure ur gwask d’e varv hir ha d’ar blev, hiroc’h c’hoazh, a goueze war e chouk.
Neuze e savas ur vlej ken e oa spontus. An deñved holl a lavare kevred: nann, nann.
Ar pezh a zo un dale hag ur rivin.
Ur vaouez e-mod-se a zo ur rivin. ( e-keñver an arc’hant ).
alies e veze lavaret ” an dra-he a zo ur rivin evit un tiegezh bihan.”
Lagad arc’hant a grogas diouzhtu enni ha gant tri hej penn ha seizh skrab troad, an aneval kalonek a ziframmas priz va diou vioc’h.
( ur miliner en deus lavaret d’e gi kregiñ en e yalc’h a zo e dourn al laer a zo bet friket gant ur wezenn )
Paotr ar menez a ra nann dre un hej penn.
P’en devoe an aotrou lennet al lizher, ober a eure ur skrab d’e benn.
Goude bezañ great ur skrab d’e benn… ar Breizad… a lavaras goustadig…
He foan, e-lec’h bihannaat,a greske atao hag a-benn daou zervezh e oa ur skrij he gwelet.
Letern a lennas ar skritell er bourk, a reas ur sao d’e ziskoaz.
Hemañ a gemennas d’an archerien, ar furch a oe great, hag e voe kavet teir voull all e ti gwreg ar P…
Ar c’horn butun a zistroe atao da di e dud hep n’en diche bet na torr na glaz.
na glaz = na gloaz
(torret gwerenn ur stal e Pariz )
Hag o vezañ ma ‘z oa asuret e-enep an torr, e c’houlennas ouzh ar gompagnunez lakaat ur werenn nevez e plas ar werenn dorret.
« Un torr en e vreac’h kleiz »
Inouet maro du-mañ, goude va c’hoan, e soñjis mont d’ober un tomm da di tonton Yann ar c’halvez.
Pa voe eat dilavar an dimezell, an tri baotr a reas ar furch e-barzh an ti.
Ur skrij eo gwelet anezho. ( korfoù an dud beuzet war lerc’h peñse an Hilda ).
Mes ret eo bet deoc’h evelkent kaout un den bennak war hoc’h hent da reiñ deoc’h ho mezer e ro.
hag amañ eo “ro” ar bennrann verb.
Hag ar baotred yaouank da redek war he lerc’h, ur vres hag ur vount ganto.
amñ e veimp c'hoazh gant ar memez tra, ar bennrann, mestra ne denn ket re ouzh an anv verb...
Me a welo ar gof unan eus an dervechoù-mañ, hag a lavaro dezhañ daou c’herig eus a gement-mañ hag e vezo great ar gra.
tad ur paotr yaouank a yelo da welet tad ur plac’h yaouank…
( Fañch a zo o paouez mervel, skeiñ a ra ouzh dor ar baradoz, setu respont Sant Per )
Amzer ! Amzer ! Gwelomp da gentañ ha gounezet ec’h eus an eûrusted didermen.
En un taol kount e vezo great ar gra, da c’hedal, deus em lochenn.
“great ar gra” a dalv “great ar stal” amañ ivez, “great an emgleo”
Neuze e savas boud ha leñv.
Ha pa deuas da anaout ar pezh a oa c’hoarvezet e savas fiñv ennañ.
( ur prizoniad a ioa da vezañ frankizet hag unan en deus kemeret e blas evit mont er maez.)
Tostait d’an tan, Mari Jann, eme ar c’hloc’her, hep ober ur fiñv.
N’emaer ket o c’houlenn ouzoc’h lavaret ho soñj, Archer Mourrouteo, eme, rust an trouc’h gantañ, ar Brigadier Hirvalvenn.
Del, mont a ran kuit d’ober un tamm reñk d’am dilhad.
An houarn a zevas ar c’hroc’hen betek ar c’hig hag ar c’hig betek an eskern , ma voe hanter leuniet ar c’heo a voged teo, gantañ c’hwezh an deo ha flear ar poazh.
Goude-ze e teue tro ar plac’hed yaouank. Amañ ‘vat e save gwic’h ha kri !
( ar plac’hed yaouank a vez lusket a-zioc’h an tantez ( ger Goueled Leon ), a-zioc’h an tantad ( Gorre Leon ) )
Ne ras nemet ul loc’hig, ur fiñvig.
Sell, ar brezhoneg-se, a rez anezhañ brezhoneg Pariz, a ziskouez ez eus fiñv ha lusk en ene Breiz.
“pevar den d’ober ar furch raktal, eme an ofiser.”
( an delioù iliao ) an delioù fresk a ra vat ouzh an dev.
-Se ‘zo gwir, tonton Per, a respontas ar c’hemener, en ur ober ur skrabig d’e benn.
( muioc’h a dud a veze e pardon Gwipavaz eget e hini Dirinonn )